POSTER DESIGN

Halkı bir düşüncenin, bir malın ya da bir olayın varlığı konusunda bilgilendirme amacıyla duvarlara asılan, yapıştırılan, sanatsal kaygı taşıyan resimli yazı ve ilanlara afiş denir.

  • Grafik sanatındaki Afişin Yeri ve Önemi

Afişler, hem belli bir konuda belge değerindedir hem de renkli düzen ve istifiyle estetik değer taşır. Afişin gelişimi 19. yüzyılda olmuştur. Önce yazı ile resim, taş baskısı ile bir araya geldi. Daha sonra da renkli taş baskı ile bunlar renklendi ve çoğaltılabildi. Ayrıca ekonomideki gelişmeler işi hızlandırdı. Bu arada afiş estetiğini geliştirdi, ayrı bir sanat türü oldu. Sanatçılar da buna büyük ilgi gösterdiler. Manet Bonnard, Henri de Toulouse-Lautrec, Daumier vb. gibi önemli sanatçılar bu sanata büyük katkıda bulundular.

Bu arada çeşitli sanat akımları da afiş sanatında etkilerini gösterdi. Kübizm, Art Nouveau, Bauhaus, Pop Art, Op Art gibi sanat akımları kendi damgalarını afişlere vurdu. Mizah şiirsellik, gerçek üstülük, saçmalık gibi çeşitli yaklaşımlarla zenginleşti. Giderek ayrıntılardan yalınlığa doğru bir gelişim gösterdi.

Resim: 1.1. Henri de Toulouse-Lautrec
Resim: 1.2. Art Nouveau
Resim: 1.3. Pop Art

Türkiye’de geçen yüzyılda afiş, yalnız yazı ve çok az resim kullanılarak sarı, mavi, kırmızı, yeşil zeminli ince uzun kâğıtlara basılıyordu. Büyük boy olanları da vardı. Afişe çağcıl anlayışı getiren sanatçı Almanya’da afiş eğitimi gören İhap Hulusi Görey olmuştur. Uzun süre, bu sanatın tek temsilcisi sayılabilir. 1923 yılında ilk afiş sergisini açtı. Bankalara, Tekel’e, Milli Piyango’ya, Kurukahveci gibi kurumlara yaptığı afişler bugünde tazeliğini korumaktadır.

Resim: 1.4. İhap Hulusi Görey afiş çalışmaları

1927’de afiş sanatı, Güzel Sanatlar Akademisine girdi. 1950’ye kadar afiş sanatında sivrilen sanatçılar arasında Orhan Omay, Mahzar Resmor, Tarık Uzmen, Yusuf Karaca, Faruk Morel, Natık Soyaren’i sayabiliriz. Daha sonraki kuşakta farklı yaklaşımlar görüldü. Yeni gelenler arasında Mengü Ertel, Yurdaer Altıntaş, Leyla Uçansu, Erkal Yavi, Metin Edremit, Fahrettin Sepetçioğlu, Sungu Çapan, Turgay Betil, Sait Maden, Sinan Bozkurt, Bülent Erkmen, Sadık Karamustafa vb. afiş sanatçılarımız kendilerini uluslararası alanlarda gösterdiler; Türk afişçiliği seçkin yerini almış, afiş sanatçıları birçok Bienale katılarak ödüller almışlardır. Bunlar içinde Mengü Ertel’in ayrı bir yeri vardır. Türk afiş sanatı özellikle Mengü Ertel gibi seçkin sanatçıların yaratıcılığı ile uluslararası düzeyde önemli bir yere yerleşmiştir.

Resim: 1.5. Mengü Ertel afiş çalışması.

El ilanlarından dev gibi billboardlara doğru dönüş sayesinde afiş, kentsel örgünün sürekli bir parçası olarak gelişmiş, her değişimde, şehir sokağı dekoru için resimli fon oluşturmuştur. 20. yüzyıl başlarındaki afişler gün ışığı saatlerinde yayalar ve yavaş hareket eden araçlardaki insanlar tarafından, yakından izlenebilir bir biçimde tasarlandılar. Bunun tersine bugün 24 basılı sayfadan meydana gelen ya da devasa resimlenmiş görüntü ve işaretlerden oluşan billboardlar hızlı hareket eden günümüz trafiğinde oldukça uzaktan bile derhal algılanma çabası içindedir. Üstelik ülkemizde kullanılan 10 parçalık orta boy billboardlar artarda billboard panolarında iki ya da üç kez tekrarlanarak hızlı-süratli bir ortamda alıcı kitlesi tarafından algılanma endişesini yansıtır.

Günümüzde tek sayfada basılı afişler, insanların yakın temas içinde oldukları ortamlarda, otobüs ve metro duraklarında, bir dükkanın vitrininde, direklerde vb. yerlerde ve üstelik kapak mekanlarda görülür. Tüm teknolojik gelişmelere ve değişen iletişim, araç ve ortamlarına karşın afiş bilgilendirme ve ikna etme aracı olarak varlığını sürdürmektedir. Sanatçının dışa sunumunun diğer hiçbir biçimine benzemeksizin, afişler özel gereksinimlere uygun bir biçimde üretilir.

Resim:1.6. İç mekân afiş çalışmaları   Resim:1.7. Dış mekân afiş çalışmaları

Öte yandan son çeyrek yüzyıldaki politik ve teknolojik değişimlerin karşı konulmazlığına rağmen, yaratıcılık ve canlılık katan, İsviçre’de Wolfqana Weinary, Almanya’da Rombow-Lienemeyer ve Van De Sant, Japonya’da Tadanor Yokoa gibi, tasarımcıların kültürel posterleri, bu kültürel döngünün önemli delilleri olarak görülmektedir.

  • Afiş Çeşitleri

Afiş türleri için değişik kaynaklara ve görüşlere dayanarak, bir takım saptamalar yapılabilir. Ortalama kanıya göre afiş türlerini niteliklerine göre üç ayrı bölüme ayırabiliriz.

  • Ticari afişler
  • Kültürel afişler
  • Sosyal afişler
  • Ticari Afişler (Advertising)

Bir ürünü ya da hizmeti tanıtan afişlerdir. Buyurucu bir dil kullanmayan, halkı etkilemek ve yönlendirmek için hazırlanan afişlerdir. Konularına göre:

  • Direk mesaj Moda, Yemek , Endüstri , Enstütüler , Basımevleri , Uyarıcılar , Grafik Endüstrisi, Turizm , Kurumlar
Resim: 1.8. Ticari afiş
Resim: 1.9. Moda afişi
  • Kültürel Afişler (Culturel Posters)

Sanat ve kültürle ilgili olan afişlerdir. Konu olarak da; Sanat galerileri , Kültürel olaylar , Sergiler , Filmler , Tiyatro , Festival , Müzik, Spor

Resim:1.10.Tiyatro afişi (Mengü Ertel)
Resim:1.11.Sinema afişi
Resim:1.12. Sergi afişi
Resim:1.13. Sergi afişi
  • Sosyal Afişler (Social Posters)

  • Eğitici ve uyarıcı politik bir düşünceyi tanıtan konuları işler.
  • Eğitim (Education)
  • Çevre ve Ekoloji (Environment and Ecology)
  • Siyasi (Political Postres)
Resim: 1.14. Çevre ile ilgili afiş
Resim: 1.15. Çevre ile ilgili afiş
Resim: 1.16. Barış ile ilgili afiş
Resim: 1.17. İnsan hakları ilgili afiş
Resim: 1.18. Sosyal afiş (Tezcan Bahar)
Resim: 1.19. Sosyal afiş
  • Afiş Tasarımında Dikkat Edilecek Noktalar

Afiş tasarımı probleminin çözümünde ilk asama problemi tanımlamaktır. Problem tanımlarken de sorular sormakta yarar vardır.

  • Yapılan afişte neye ulaşmak istiyorsunuz?
  • Afişin amacı nedir?

Amaç, hedef aldığımız kitleyi bilgilendirmek bir konuya açıklık getirmek olabileceği gibi politik, sosyal kültürel bir konuyu halka tanıtmak da olabilir. Bütün bunların dışında amacımız bir ürünü tanıtmak ya da sadece eğlendirmek de olabilir.

Amacımızı belirledikten sonra

  • Afişte vurguladığımız mesaj kimleri hedefliyor? Sorusuna yanıt bulmak gerekiyor. Hedef kitleniz kimdir? Yaptığımız afiş ulusal mı yoksa uluslar- arası bir kitleye mi hitap ediyor? Hedef kitlenin ortak özellikleri var mı? (Sigara tiryakileri, aynı takımın taraftarları gibi) Hangi yaş dönemini hedefliyorsunuz?
  • Afişte tanıtılacak şey bir ürün mü, bir hizmet mi, yoksa bir düşünce ya da felsefe midir?

Afiş tasarımı yapılırken bütün bu sorulara yanıt bulmak zorunludur. Daha sonraki aşamalarda dikkat edilecek noktalar;

  • Afiş ilk bakışta algılanabilir olmalıdır. Özellikle dış mekan afişlerinde, insanların afişleri ya yürürken ya da araba içinde hareket halinde göreceklerini düşünürsek mesajı algılama süreleri 2,5-3 sn olacaktır.
  • Sözcükler kısa, anlaşılabilir ve okunaklı olmalıdır. Süslü ve dekoratif yazılar yerine okunaklı yazı karakterleri tercih edilmelidir.
  • Görsel düzenlemesi çarpıcı, basit ve yalın olmalıdır. Afişte detaylar, kısa süreli bir bakışta bile anlaşılacak kadar düzenli olmalıdır. Bu sebeple tasarımın temeli olan düşüncenin fotoğraf, illüstrasyon veya tipografi ile mi daha etkili bir biçimde vurgulanacağı araştırılmalı; esprili, dramatik ya da düşsel imajlardan hangisinin anlatımı daha güçlendirdiği belirlenmelidir. Böylelikle etki artırılmış olur.
Resim: 1.20. Afiş
Resim: 1.21. Afiş
  • Kullanılan imge tek olmalı, birden çok imge kullanılmamalıdır. Dikkat tek bir yere verilmeli, konu dağıtılmamalıdır.
  • Etkili bir slogan kullanılmalıdır. Tasarımın bir parçası olacak şekilde düzenlenen ve tipografik karakterlerden oluşan metinler, okumak için değil fark edilmek için tasarlanmalıdır.
  • Renkler geniş yüzeyler halinde kullanılmalı, parlak ve canlı renkler tercih edilmeli ve renkler arasında güçlü kontrastlar oluşturulmalıdır.
Resim:1.22. Afiş
Resim:1.23. Afiş
  • Afiş Tasarımında Kullanılan Görseller

Grafik sanatların bütün alanlarında olduğu gibi afiş tasarımında da birçok teknik kullanılmaktadır. Baskı resim, illüstrasyon teknikleri, fotoğraf afiş tasarımında kullanılabilir.

Resim: 1.24. Afiş
Resim: 1.25. Afiş

Fotoğraf, yalın bir şekilde afiş olarak kullanılabileceği gibi, çeşitli laboratuvar teknikleriyle fotoğrafın üzerinde sanatsal düzenlemeler yapılarak afiş tasarımında kullanılabilir.

Fotoğraf tekniğinde afişle ilgili eskizler yapıldıktan sonra afişin boyutlarından birer santim daha büyük olarak fotoğraf hazırlanır. Daha sonra fotoğraf üzerine yazı yerleştirilir.

Resim: 1.24. Afiş
Resim: 1.25. Afiş

Fotoğraf üzerinde bilgisayarda farklı teknikler uygulanabilir.

Resim: 1.26. Afiş
Resim: 1.27. Afiş
Resim: 1.28. Afiş
Resim: 1.29. Afiş
Resim: 1.30. Afiş
Resim: 1.31. Afiş
Resim: 1.32. Afiş
Resim: 1.33. Afiş

Karışık teknikte birden fazla çizim ya da boyama tekniği uygulanmaktadır. Eskiz aşamasından sonra kurşun kalem, sulu boya, akrilik, guaş, püskürtme gibi teknikler bir arada uygulanabilir. Bu tekniklerin hepsi bir arada uygulanırken bir bütünlük olmasına dikkat edilmelidir. Buna uyulmazsa afişte bir bütünlük olmaz ve görsel olarak başarılı bir çalışma gerçekleştirilemez.

Bilgisayar destekli tasarımda tasarımcı istediği sonucu anında görebilmesi ve hata yaptığında geri dönebilmesi gibi avantajlara sahiptir. Ayrıca bu teknikte çok kısa bir zaman diliminde çok fazla alternatif çalışma yapma olanağını da bulmaktadır. Tabi burada unutulmaması gereken önemli bir nokta da bilgisayarın bir araç olduğudur. Bilgisayarın başına en son aşamada yani uygulama aşamasında geçilmesidir. Tasarım ve taslak aşamalarını gerçekleştirip tasarımla ilgili fikri bulup sonra bilgisayar aşamasına geçilmelidir.

  • Afişte İmge ve Tipografinin Kullanımı

İmge: Dış dünyadan alınan öğelerle oluşturulur. Dış dünyanın, duyumsamaların ve izlenimlerin zihinde görüntüye dönüşmesi, resimsel bir değer kazanmasıdır.

Afişte tipografi tasarımı, iletişim ve söz dizimi üzerine kuruludur. Afişte tipografiyi kullanırken imgeyle bir bütünlük oluşturulmasına dikkat edilmelidir. Afişte kullanılacak imge ve yazı karakterleri birbirini desteklemelidir.

Seçilen yazı karakteri bir kimliğe sahiptir. Bu karakter içeriğe uygun olmalı ve ürünle bütünleşebilmelidir. Ayrıca izleyici tarafından kabul edilebilir olmalıdır.

Resim: 1.34. Afiş
Resim: 1.35. Afiş

Tipografi aynı zamanda imgeyle birlikte afişte anlatılmak istenen mesajı da doğrudan etkilemektedir.

Tipografik mesaj; sözel, görsel ve seslidir. Tipografik unsurlar, okundukları ve sözle yorumlandıkları sırada izlenmekte, görsel olarak algılanmakta, duyulmakta ve işitsel olarak yorumlanabilmektedir.

    

Tipografik mesajın etkili olabilmesi için okunaklılığın sağlanması gerekir. Bunun için de doğru bir yazı karakteri seçimi yapmak zorunludur.

Resim: 1.38. Afiş
Resim: 1.39. Afiş

Yazı karakterlerinin geniş seçim olanağı sunması tek “doğru” bir karakter seçimini zorlaştırmaktadır. Her yazı karakterinin tasarım anlayışı veya sayfada ürettiği etki, herkes tarafından önceden bilinmeyebilir ve tasarıma bağlı olarak üreteceği dışavurum görülemeyebilir. Bu nedenle yazı karakteri seçiminde estetik, uygunluk, okunurluk ve okutabilirlik üzerinde düşünülmesi gerekir.

    

KAYNAKLAR

  • AKYÜZ A.Kerim, Afiş Tasarımı, Yayımlanmamış Ders Notları, Ankara, 1995.
  • BAKA Meliha, Yayınlanmamış ders notları, Ankara, 2011
  • BECER Emre, İletişim ve Grafik Tasarım, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara 1999.
  • KARADAŞ Fatma, Afiş ve Afişin Özellikleri, (Tez), Isparta, 2003.
  • ODABAŞI Hatice Aslan, Grafikte Temel Tasarım, Yorum Sanat Yayınları, İstanbul 2002.
  • Medyasoft Adobe Photoshop Yetkili Kullanım Kılavuzu
  • SARIKAVAK Namık Kemal, Çağdaş Tipografinin Temelleri, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2004.
  • SÖZEN Metin-TANYELİ Uğur, Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1992.

Paylaş :

Daha Fazla Makale

Leave a Reply